admin

Urang Sunda mah kasohor loba adat kabiasaan warisan parakaruhunna. Najan dina pajamanan anu geus sakieu modérenna, di sawatara lembur di pasisian, masarakatna masih loba anu nyekel pageuh éta kabiasaan sarta tangtu baé dipigawé dina waktu-waktu anu geus ditangtukeun. Aya nu ngan sakadar keur kapentingan ngamumulé budaya, aya nu keur pintonkeuneun ka masarakat luareun lemburna, aya ogé nu mémang dibarengan ku kayakinan yén éta kabiasaan téh kudu dipigawé lantaran lamun teu dipigawé bisi aya mamalana ka saréréa.

Upamana dina tatanén. Ti mimiti melak paré nepi ka dibuatna, sok diayakeun heula upacara atawa hajat. Geura ti mimiti hajat mitembeyan melak atawa tandur, hajat mitembeyan dibuat, hajat nganyaran (mimiti nyangu béas meunang dibuat), hajat ngadiukkeun paré (ngampihkeun paré ka goah), jeung hajat ngahudangkeun (ngagunakeun béas anu geus diampihkeun keur kaperluan séjénna). Kitu deui dina salametan budak, ti mimiti dikandung opat bulan, tujuh bulan, nepi ka nurunkeun dina waktu umur budak nu dilahirkeun geus opat puluh poé, pasti dihajatan waé. Luareun ti éta, sok aya nu disebut hajat mulud, hajat ngaruat, jeung hajat wawar atawa nu sok disebut hajat babarit téa.

Basa indung téh mun istilah asingna mah mother tangue. Saprak UNESCO netepkeun poé miéling basa indung tanggal 21 Pebruari, basa indung téh unggal taun dipiéling ku masarakat sadunya. Unggal bangsa, tangtu ngabogaan basa indung. Ari anu dimaksud basa indung téh basa anu mimiti diajarkeun ku indung ka anakna luyu jeung sélér bangsana. Upamana, urang Sunda basa indungna basa Sunda, urang Batak basa indungna basa Batak, urang Padang, Papua, Acéh, Jawa, Bugis, Batawi, Cirebon, jsb. ngabogaan basa indung anu béda-béda luyu jeung sélér bangsana. Éta kakara di wilayah Indonésia, di sakuliah dunya leuwih rupa-rupa deui, da unggal nagara boga basa indungna séwang-séwangan.

Di Jawa Barat, aya tilu basa indung anu kaasup badag. Di wilayah panglegana aya basa Sunda, di wilayah Cirebon aya basa Cirebon, jeung di wilayah Bekasi aya basa Batawi. Tapi anu ngumbara di tanah Sunda ogé, modél urang Padang, urang Batak, urang Jawa, jsb. ka tanah Sundana téh mawa basa indungna sorangan, najan dipakéna ngan di lingkungan maranéhna wungkul ogé.

Singhoréng, lain basa wungkul anu nungtutan laleungit téh. Kasenian ogé, geus loba anu hirup teu neut paéh teu hos. Malah anu tumpur gé, lain saeutik. Jigana, keur Indonésia, anu beunghar ku seni budaya, leungitna hiji dua kasenian téh moal pati karasa, da loba téa. Tapi ari ku masarakat anu sapopoéna kungsi pagilinggisik jeung kasenianana mah, pasti bakal karasa pisan leungitna téh. Aya sababaraha sabab, nu ngabalukarkeun leungitna seni budaya téh. Loba malah. Ngan nu gedé pangaruhna mah nya tangtu baé lantaran éta kasenian téh langka ditanggap hareupeun umum jeung teu diwariskeun ka entragan sapandeurieunana.

Leuheung mun aya nu “maling”, da pasti kanyahoan ari kangaranan maling seni jeung budaya mah. Saréréa bisa milu narékahan sangkan éta seni budaya bolay dipalingna. Contona waé, hasil seni budaya urang nu “dipaling” ku Malaysia, pan bisa diuruskeun ku pamaréntah sangkan teu jadi dipimilik ku batur. Tapi ari nu nungtut leungit ku sorangan mah, hésé dicegahna, lantaran prosésna biasana teu kanyahoan. Nu kaleungitanna teu sadar yén aya hasil seni budayana anu leungit.

Di Kacamatan Wanaraja Kabupaten Garut, aya salahsahiji wewengkon nu katelahna Kampung Sindangsari, Désa Cinunuk.Éta wewengkon téh paeunteung-eunteung jeung kacamatan Banyuresmi ngan dipisahkeun éta dua kacamatan ku walungan Cimanuk.

Di kampung éta disagédéngeun hasil tatanén anu kakoncara di antarana jeruk jeung paré aya deui tempat pangjarahan anu pada ngajugjug ti unggal daérah, pangpangna dina bulan mulud. Eta tempat pangjarahan téh nya éta Makam Radén Papak.Sagédéngeun hasil tatanén jeung tempat jarah, di Sindangsari aya seni tradisional asli anu katelahna Seni Surak Ibra.